Những điều người bắt đầu đi làm nên biết

5 May

17 Dec., 2009

Từng làm qua nhiều công ty, từ công ty nhà nước đến tư nhân và nước ngoài, tôi từng từ một cô sinh viên ngây ngô mới ra trường như các bạn không rành gì về những quyền lợi của mình khi bước chân vào công ty. Thường sau khoảng 2 năm đi làm bạn mới nhận ra được những thiệt thòi của mình (cũng có khi bạn chẳng nhận biết được điều đó) và lúc đó bắt đầu là sự thay đổi của bạn về nghề nghiệp và sự đòi hỏi về quyền lợi của bạn. Tôi cũng từng hỏi một số các sinh viên mới ra trường và đi làm và hầu như những phản hồi tự họ là sự ngơ ngác và ngạc nhiên khi biết mình có thể có và cần tránh những điều gì?

1. Lương Nett hay lương Gross?

Cái này tùy theo công ty và doanh nghiệp, thường các công ty nước ngoài trả lương Nett còn các doanh nghiệp Việtnam thì trả lương Gross. Lương Nett là lương thực tế mà người lao động nhận được, người lao động chỉ biết nhận đúng khoản tiền đã ký trên hợp đồng lao động mà không phải trả thuế thu nhập trên khoản tiền lương hàng tháng được hưởng. Còn Lương Gross là lương tổng từ lương đó người lao động sẽ phải trả tiền BHXH, BHYT và thuế thu nhập. Với những người đi làm lâu ai cũng nhận thấy rằng việc nhận lương Nett có lợi hơn vì họ không phải trả thuế thu nhập mà công ty sẽ chịu chi phí này. Chính vì sự thiệt thòi này mà một số công ty quyết định trả lương Gross cho nhân viên của mình.

Vì thế khi phỏng vấn và nói đến vấn đề về lương bổng bạn nên hỏi kỹ xem họ trả lương Nett hay Gross để từ đó bạn có thể tính mức lương mong muốn của bạn sao cho không bị mất đi một khoản trong việc trả thuế thu nhập và các chi phí khác.

2. Letter of offer

Ngay khi được nhận vào làm trong công ty, thường bộ phận nhân sự của công ty sẽ làm thư đồng ý tuyển dụng (letter of offer) có chữ ký của sếp lớn và bạn sẽ ký vào đó, giữ một bản copy. Lá thư này có hiệu lực trong vòng hai tháng thử việc và là thứ đảm bảo cho bạn khi quyết định nghỉ ở công ty cũ. Thường khi nhận được lá thư này từ công ty tuyển dụng bạn mới bắt đầu nộp đơn nghỉ việc.

3. Hợp đồng lao động và số tiền lương ghi trên Hợp đồng

Một số công ty ở Việtnam thường hay có “chiêu” đồng ý mức lương của ứng viên nhưng sau đó khi ký Hợp Đồng chính thức người đi làm mới tá hỏa ra là số lương ghi trên HĐ không bằng 1/3 số lương thực tế mà họ nhận. Vì sao các công ty đó lại làm thế? Đơn giản để giảm chi phí đóng BHXH, BHYT và trốn đóng thuế thu nhập cho người lao động (nếu trả lương Nett). Điều này rất thiệt thòi cho người lao động – nhất là những bạn nữ có gia đình và chuẩn bị có con. Khi có con BHXH sẽ trả 4 tháng lương thai sản (tính theo số tiền BHXH mà công ty trả) cho bạn, nếu trên Hợp đồng lương bạn chỉ có 1/3 số lương thực tế bạn lãnh thì đến lúc nghỉ thai sản bạn chỉ được lãnh theo đúng mức lương nhỏ nhoi trên giấy tờ. Vì vậy, hãy hỏi thật kỹ các chi tiết này trong buổi phỏng vấn, hoặc tìm hiểu trước về công ty mà bạn tính nộp đơn vào.

4. Những quyền lợi khác:

Ngoài những thứ về lương bổng, hợp đồng lao động, bạn cần biết thêm rằng:

– Mỗi năm các công ty phải cho nhân viên đi khám sức khỏe một lần, có một chuyến du lịch cho nhân viên

– phụ nữ vào ngày “đèn đỏ” có thể được về sớm 1 tiếng, phụ nữ trong giai đoạn có thai và đi làm lại sau 4 tháng thai sản được nghỉ sớm 1 tiếng

– Người lao động nếu làm đám cưới sẽ được nghỉ ba ngày không tính vào ngày phép

Một số công ty lớn còn có chế độ mua bảo hiểm tai nạn 24/24 và bảo hiểm sức khỏe cho nhân viên của mình. Bảo hiểm sức khỏe này rất có lợi cho các phụ nữ có gia đình vì toàn bộ chi phí khi sinh nở tại bệnh viện sẽ được bảo hiểm thanh toán. Ngay cả nếu công ty bạn đang làm không mua chế độ này, bạn cũng nên tự mua cho bản thân để tự bảo vệ sức khỏe và giảm thiểu chi phí cho bạn.

Đó là một số kinh nghiệm giúp cho các bạn trẻ mới bắt đầu đi làm, nhưng cách hay nhất vẫn là việc bạn hỏi những người đi trước và nghiên cứu kỹ cuốn “Luật Lao Động” :D

//

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: